馃摚 Z raportu opublikowanego przez ameryka艅ski Covid States Project wynika, 偶e osoby, kt贸re korzystaj膮 z Facebooka jako g艂贸wnego 藕r贸d艂a informacji, rzadziej szczepi膮 si臋 przeciwko COVID-19. Raport komentuje dla nas jego wsp贸艂autor, prof. komunikacji globalnej i polityki publicznej Uniwersytetu Harvarda, Matthew Baum.

Ameryka艅ski Covid States Project 27 lipca opublikowa艂 raport dotycz膮cy m.in. medi贸w spo艂eczno艣ciowych i szczepie艅 przeciwko COVID-19. Badania przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Harvarda, Uniwersytetu Northeastern Northwestern University oraz Uniwersytetu Rutgers. Wnioski, do kt贸rych dochodz膮 przekonuj膮 o wp艂ywie medi贸w spo艂eczno艣ciowych na dezinformacj臋.

Covid States Project zainicjowali naukowcy z ameryka艅skich uczelni. Badaj膮 m.in. wp艂yw komunikat贸w na indywidualne i spo艂eczne decyzje w czasie epidemii. O jego powstaniu opowiada prof. z Uniwersytetu Harvarda Matthew Baum:

Pomys艂 narodzi艂 si臋 w lutym 2020 r. W czasie lunchu ze wsp贸艂pracownikiem rozmawiali艣my o tym, 偶e dociera do nas bardzo ma艂o informacji na temat tego, co si臋 dzieje. Dostali艣my grant na pocz膮tek, zebrali艣my wi臋cej os贸b specjalizuj膮cych si臋 w r贸偶nych dziedzinach. Chcieli艣my m贸wi膰 o zdrowiu publicznym, o ludzkiej psychice, o polityce i mediach. Zale偶a艂o nam, 偶eby pom贸c w艂adzom i dziennikarzom, da膰 im wskaz贸wki, jak dzia艂a膰.

Dezinformacja na Facebooku.

Prof. Matthew Baum m贸wi, 偶e istnieje powi膮zanie mi臋dzy korzystaniem z medi贸w i niech臋ci膮 wobec szczepionek. Dodaje, 偶e cho膰 badanie zosta艂o przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, na jego przyk艂adzie mo偶emy m贸wi膰 o znacznie szerszym zjawisku.

Procesy psychologiczne, powody dla kt贸rych ludzie korzystaj膮 z medi贸w spo艂eczno艣ciowych i to, dlaczego media spo艂eczno艣ciowe s膮 a偶 tak dobrymi dostarczycielami dezinformacji s膮 podobne. Cho膰 mieszka艅cy r贸偶nych kraj贸w mog膮 przyjmowa膰 informacje w inny spos贸b ze wzgl臋du na r贸偶ne kultury polityczne, podstawowe zmienne si臋 nie r贸偶ni膮. Dezinformacja to problem ka偶dej demokracji.

Wyniki badania wskazuj膮, 偶e w Stanach Zjednoczonych Facebook jest jednym z g艂贸wnych 藕r贸de艂 informacji na temat szczepionki przeciw COVID-19. Z kolei osoby, kt贸re w najwi臋kszym stopniu czerpi膮 informacje na temat COVID-19 z Facebooka szczepi膮 si臋 rzadziej ni偶 ci, kt贸rzy korzystaj膮 z innych 藕r贸de艂 wiedzy (wyj膮tkiem jest stacja Newsmax).

Badanie z czerwca/lipca 2021 roku zawiera艂o zestaw pyta艅 dotycz膮cych 藕r贸de艂, z kt贸rych respondenci czerpali wiadomo艣ci lub informacje na temat COVID-19. Mogli wybra膰 pomi臋dzy Facebookiem, administracj膮 rz膮dow膮 i popularnymi w Stanach Zjednoczonych stacjami, jak: CNN, Fox, MSNBC oraz Newsmax. W badaniu wzi臋艂o udzia艂 ponad 20 tys. Amerykan贸w z 50 stan贸w i Dystryktu Kolumbii.

Wska藕niki szczepie艅 w艣r贸d os贸b, kt贸re czerpi膮 wiadomo艣ci o COVID-19 z Facebooka s膮 ni偶sze ni偶 w ca艂ej populacji. Badacze pisz膮, 偶e zaszczepi艂o si臋 61% badanych u偶ytkownik贸w serwisu. W tym samym czasie zaszczepi艂o si臋 ju偶 68% uprawnionych do tego mieszka艅c贸w USA. Oko艂o po艂owa os贸b (16% ca艂ej pr贸by), kt贸re korzysta艂y z Facebooka jako 藕r贸d艂a informacji przyzna艂o, 偶e Facebook jest ich jedynym 藕r贸d艂em wiedzy na temat szczepionek. W艣r贸d os贸b, kt贸re otrzymywa艂y informacje o szczepieniu przeciwko COVID-19 z Facebooka, ale nie z innych wymienionych 藕r贸de艂, 47% deklaruje, 偶e jest zaszczepionych. 25% twierdzi z kolei, 偶e nie zamierza si臋 zaszczepi膰.

Wykres pokazuje procent respondent贸w, kt贸rzy twierdzili, 偶e otrzymywali wiadomo艣ci na temat COVID-19 z wymienionych 藕r贸de艂 w ci膮gu 24 godzin przed wype艂nieniem ankiety. Respondenci mieli mo偶liwo艣膰 wybrania wielu 藕r贸de艂, co oznacza, 偶e suma wszystkich s艂upk贸w przekracza 100 procent. 3 na 10 respondent贸w poda艂o Facebook jako 藕r贸d艂o informacji o COVID-19 w ci膮gu ostatnich 24 godzin.

Wykresy podsumowuj膮 deklarowany odsetek szczepie艅 w艣r贸d os贸b, kt贸re otrzyma艂y informacje o szczepionce przeciwko COVID-19 z podanych 藕r贸de艂.

Nawet po uwzgl臋dnieniu r贸偶nic demograficznych badacze stwierdzili, 偶e otrzymywanie wiadomo艣ci na temat COVID-19 z Facebooka (zw艂aszcza wy艂膮cznie z Facebooka) wi膮偶e si臋 z ni偶szym poziomem szczepie艅 i wy偶szym poziomem niech臋ci do szczepionek.

Jedynie jedno 藕r贸d艂o informacji, kt贸re zosta艂o wymienione w badaniu wi膮偶e si臋 z ni偶szym poziomem szczepie艅 i wy偶szym poziomem niech臋ci do szczepionek ni偶 Facebook. To konserwatywny serwis informacyjny Newsmax. Korzysta z niego jednak znacznie mniej Amerykan贸w.

Teorie spiskowe a Facebook.

W raporcie badacze zwracaj膮 uwag臋 na zwi膮zek mi臋dzy korzystaniem z Facebooka a wiar膮 w szeroko rozpowszechnion膮 dezinformacj臋.

Wykres pokazuje odsetek respondent贸w wierz膮cych w jedno lub wi臋cej z podanych czterech fa艂szywych twierdze艅. Osoby, kt贸re polegaj膮 wy艂膮cznie na Facebooku, maj膮 stosunkowo wysoki poziom wiary w dezinformacj臋. 22% z nich wierzy w co najmniej jedno fa艂szywe twierdzenie. Jeszcze 艂atwiej dezinformacji ulegaj膮 odbiorcy Newsmax (37%), a niemal r贸wnie 艂atwo ogl膮daj膮cy Fox News (21%). Ci, kt贸rzy polegali na innych, kilku 藕r贸d艂ach informacji, mieli znacznie ni偶szy poziom wiary w dezinformacj臋.

Prof. Matthew Baum m贸wi o tym, co wp艂ywa na to, 偶e wierzymy w fake newsy.

Maj膮 znaczenie przyczyny spo艂eczno-ekonomiczne, edukacja. To, co jednak szczeg贸lnie si臋 wybija to pogl膮dy i to, jak wp艂ywaj膮 na nas partie polityczne. Niekt贸re z os贸b, kt贸re by艂y przeciwne szczepionkom przed pandemi膮 s膮 dzi艣 aktywnymi wytw贸rcami tre艣ci dezinformuj膮cych. Jednak ruchy antyszczepionkowe raczej dostarczaj膮 tre艣ci, ale to nie od nich wychodzi potrzeba – ta jest cz臋sto powi膮zana politycznie.

Zaufanie do medi贸w.

Badacze stwierdzili te偶, 偶e osoby bardziej polegaj膮ce na Facebooku s膮 mniej ufne w stosunku do medi贸w informacyjnych i innych instytucji. Wi臋ksze zaufanie do Facebooka jako 藕r贸d艂a informacji jest wi臋c prawdopodobnie spowodowane przynajmniej cz臋艣ciowo brakiem zaufania do medi贸w.

Ale nie jest te偶 tak, 偶e nikt nie ufa mediom. Nie ma jednak czego艣 takiego, jak og贸lnie zaufane 藕r贸d艂o, nie ma arbitralnej prawdy ponad ideologi膮. Demokraci i libera艂owie maj膮 swoje 藕r贸d艂a, konserwaty艣ci i republikanie swoje 鈥 i prawie nic ich nie 艂膮czy. Na pocz膮tku pandemii wiara w nauk臋 by艂a zdecydowanie wi臋ksza ni偶 w cokolwiek innego, czuj臋, 偶e teraz to si臋 zmienia – m贸wi prof. Baum.

Ostatecznie, eksperci stwierdzaj膮, 偶e 艣rodowisko informacyjne Facebooka wi膮偶e si臋 mniejszym zaufaniem do instytucji, ni偶szym wska藕nikiem szczepie艅 i wi臋ksz膮 akceptacj膮 dezinformacji. Dlatego te偶 pokazuje to, jak bardzo wa偶ny jest fact-checking.

Prof. Matthew Baum s膮dzi jednak, 偶e najpowa偶niejszym wnioskiem z badania jest widoczny spadek zaufania do instytucji demokratycznych.

Nie ma czego艣 takiego jak arbitralna prawda, brakuje te偶 藕r贸de艂 uznawanych za obiektywnie prawdziwe. My艣l臋, 偶e erozja wiary w demokracj臋 to bardzo powa偶na sprawa. COVID to wierzcho艂ek g贸ry lodowej, jeden z wielu problem贸w, kt贸ry zwr贸ca uwag臋 na szersze zjawisko – m贸wi naukowiec.

Media spo艂eczno艣ciowe s膮 pe艂ne fejk贸w.

Prof. Matthew Baum t艂umaczy, dlaczego 艣rodowisko medi贸w spo艂eczno艣ciowych tak bardzo sprzyja powstawaniu fake news贸w.

Media spo艂eczno艣ciowe staraj膮 si臋 przyci膮ga膰 nasz膮 uwag臋 jak najd艂u偶ej. Wiemy, 偶e ludzie lubi膮 informacje, kt贸re s膮 dramatyczne, a nie te codzienne i nudne. Chc膮 te偶 s艂ucha膰 tego, co potwierdza ich opinie, a nie pokazuje im, 偶e si臋 myl膮. To oczywi艣cie generalizacja, ale rzeczywi艣cie 艂atwiej jest przyci膮gn膮膰 uwag臋, kiedy informacja jest sensacyjna i potwierdzaj膮ca. I na tym te偶 polega dezinformacja.

Jak szuka膰 sprawdzonych 藕r贸de艂? Prof. Matthew Baum korzysta z opinii ekspert贸w zdrowia publicznego, opiera swoj膮 wiedz臋 na publikacjach naukowych.

Kiedy szukam informacji o COVID-19, sprawdzam informacje rz膮dowe 鈥 czytam opinie ekspert贸w zdrowia publicznego. W sytuacjach kryzysowych staram si臋 艣ledzi膰 doniesienia naukowe, to dla mnie oczywiste. Ale pytasz o to osob臋, kt贸ra pracuje czytaj膮c wypowiedzi polityk贸w i naukowc贸w, z tego 偶yj臋. Dla innych mo偶e to by膰 trudniejsze. W ko艅cu do os贸b, kt贸re dezinformuj膮 na temat COVID-19 nale偶膮 te偶 lekarze, co zapewnia im wiarygodno艣膰 i sprawia, 偶e tworzona przez nich dezinformacja mo偶e zaszkodzi膰 jeszcze bardziej. Aby odr贸偶ni膰 prawd臋 od fa艂szu musisz zna膰 kontekst, mie膰 wiedz臋, podwa偶a膰 pozornie neutralne komunikaty. Nawet je艣li masz dobre intencje, to nie zawsze jest 艂atwe.

Na fake newsy na temat COVID-19 z 艂atwo艣ci膮 mo偶na natkn膮膰 si臋 te偶 w polskich mediach spo艂eczno艣ciowych.

Niedawno pisali艣my r贸wnie偶 o stronie internetowej bibula.com, kt贸ra publikowa艂a fa艂szywe informacje na temat niebezpiecznego bia艂ka kolca w szczepionkach. Tylko solidny research mo偶e chroni膰 nas przed fa艂szywymi informacjami 鈥 zaszczepmy si臋 przeciwko dezinformacji!

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczy膰 spam. Dowiedz si臋 wi臋cej jak przetwarzane s膮 dane komentarzy.