Łukasz Warzecha myli się w kalkulacjach i obwinia UE.

­čôú Tekst zatytu┼éowany ÔÇ×Unia Europejska wystawi┼éa rachunekÔÇŁ to kolejny z serii dezinformuj─ůcych materia┼é├│w maj─ůcych wzbudza─ç anty-unijne nastroje.

Po ostatnim opracowaniu tekstu Tomasza Cukiernika czas zabra─ç si─Ö za ┼üukasza Warzech─Ö, kt├│ry w tym samym ÔÇ×Do RzeczyÔÇŁ powiela fa┼észyw─ů narracj─Ö – obarczaj─ůc─ů Uni─Ö Europejsk─ů wzrastaj─ůcymi kosztami energii oraz gazu. 

Cena gazu nie jest win─ů Unii Europejskiej.

W tek┼Ťcie Warzecha stanowczo twierdzi, ┼╝e wzrost cen gazu ma ┼║r├│d┼éo w unijnej polityce klimatycznej. To nieprawda. Za wzrost cen odpowiada nag┼éy wzrost zapotrzebowania na gaz na rynkach ┼Ťwiatowych, wynikaj─ůcy z o┼╝ywienia gospodarczego oraz dzia┼éania Rosji, kt├│ra jest g┼é├│wnym dostawc─ů gazu do UE a w ostatnich miesi─ůcach obni┼╝y┼éa wielko┼Ť─ç dostaw.

Ponadto ┼üukasz Warzecha zdaje si─Ö nie zauwa┼╝a─ç, ┼╝e cena gazu dotyka nie tylko kraje UE i wzrost cen gazu jest globalny, oraz tego ┼╝e Unia Europejska nie reguluje cen surowc├│w na rynkach ┼Ťwiatowych.

Warzecha sugeruje te┼╝, ┼╝e zale┼╝no┼Ť─ç mi─Ödzy wysokimi rachunkami za gaz a polityk─ů klimatyczn─ů wynika z traktowania przez UE gazu jako paliwa przej┼Ťciowego. B┼é─ůd w rozumowaniu polega na tym, ┼╝e UE nie nak┼éada ┼╝adnego obowi─ůzku korzystania z gazu na pa┼ästwa cz┼éonkowskie, bo unijne przepisy w og├│le nie ingeruj─ů w krajowe miksy energetyczne. Polska nie ma obowi─ůzku budowa─ç Ostro┼é─Öki C na gaz, je┼Ťli ten projekt ma by─ç nieop┼éacalny. Mo┼╝e zamiast tego wybudowa─ç OZE, np. wiatraki na l─ůdzie, kt├│rych op┼éaty za emisje nie dotycz─ů – na takie inwestycje uzyska jeszcze od UE finansowe wsparcie.

W Polsce w tej chwili  energii z gazu wytwarza si─Ö niewiele, ale s─ů plany znacznego zwi─Ökszenia udzia┼éu gazu, kt├│rych nie narzuca nam UE, tylko pochodz─ů one od polskiego rz─ůdu. Polska ma ÔÇ×najambitniejszeÔÇŁ plany gazowe w ca┼éej UE ÔÇô mimo wysokich i rosn─ůcych cen ETS, kt├│re sprawi─ů, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç planowanych projekt├│w gazowych, zw┼éaszcza du┼╝e bloki energetyczne, oka┼╝e si─Ö nierentowna.

To jak jest z energi─ů elektryczn─ů?

Tu znowu ┼üukasz Warzecha twierdzi stanowczo, ┼╝e winna jest polityka klimatyczna Unii Europejskiej. Zapomina tylko opowiedzie─ç o kilku wa┼╝nych aspektach. Zacznijmy wi─Öc od tego, ┼╝e ceny uprawnie┼ä do emisji CO2 odgrywaj─ů pewn─ů rol─Ö, ale ich wp┼éyw jest wielokrotnie ni┼╝szy ni┼╝ np. wp┼éyw cen gazu z kt├│rego energia jest produkowana. Pokazuje to wykres (dane dla ca┼éej UE).

Oczywi┼Ťcie nadal ok. 70% miksu energetycznego Polski to w─Ögiel. Warzecha twierdzi te┼╝, ┼╝e cena uprawnie┼ä stanowi ponad po┼éow─Ö rachunku. Nie jest prawd─ů, ┼╝e ceny uprawnie┼ä stanowi─ů 59% rachunku za energi─Ö – ten procent to udzia┼é op┼éat ETS w koszcie samej energii, liczonym po cenie hurtowej. Koszt energii to mniej ni┼╝ po┼éowa rachunku za pr─ůd ÔÇô doliczane s─ů do niego jeszcze op┼éaty dystrybucyjne, op┼éata mocowa trafiaj─ůca g┼é├│wnie do elektrowni w─Öglowych,  op┼éaty na rozw├│j OZE i kogeneracji (ok 10x mniejsze ni┼╝ op┼éata mocowa), oraz VAT.

A wi─Öc w rachunku ceny uprawnie┼ä nie stanowi─ů 59% a oko┼éo 1/3 kwoty. I nie jest to ÔÇ×wina polityki klimatycznejÔÇŁ, tylko wina zaniedba┼ä Polski, kt├│ra od lat opiera si─Ö przed odchodzeniem od paliw kopalnych i rozwijaniem odnawialnych ┼║r├│de┼é energii, mimo ┼╝e cele i mechanizmy funkcjonowania ETS s─ů doskonale znane.

ETS to instrument stworzony po to, by stopniowo wypycha─ç z rynku paliwa kopalne poprzez zmniejszanie ich konkurencyjno┼Ťci wobec czystych ┼║r├│de┼é. Po latach ignorowania tego faktu dzi┼Ť p┼éacimy nie za polityk─Ö klimatyczn─ů, tylko za prowadzenie polityki energetycznej tak, jakby nie polityka klimatyczna istnia┼éa, mimo ┼╝e od ponad 17 lat jeste┼Ťmy w UE i polityka klimatyczna by┼éa tam ca┼éy czas.

Najbardziej jaskrawym przyk┼éadem na to nieracjonalne dzia┼éanie Polski jest fakt, ┼╝e pa┼ästwo zamierza do 2049 r. subsydiami podtrzymywa─ç przy ┼╝yciu kopalnie, generuj─ůce w tej chwili co roku straty liczone w miliardach z┼éotych, oraz stworzy─ç Narodow─ů Agencj─Ö Bezpiecze┼ästwa Energetycznego, kt├│rej funkcjonowanie r├│wnie┼╝ wymaga┼éoby subsydiowania nierentownych w─Öglowych elektrowni kwot─ů ponad 30 mld PLN w ca┼éym okresie jej funkcjonowania, a jednocze┼Ťnie najta┼äsze ┼║r├│d┼éo energii, kt├│re jest w stanie rozwija─ç si─Ö na zasadach rynkowych i bez subsydi├│w, czyli energetyka wiatrowa na l─ůdzie, pozostaje zablokowane.

Poza tym nie mo┼╝emy traktowa─ç op┼éat za emisje CO2 jako kosztu, kt├│ry wyparowuje z Polski. Op┼éaty te trafiaj─ů one za po┼Ťrednictwem sp├│┼éek energetycznych do bud┼╝etu pa┼ästwa z za┼éo┼╝eniem, ┼╝e wr├│c─ů do gospodarki i zostan─ů wydane (obecnie w co najmniej 50%, w przysz┼éo┼Ťci w 100%) na cele zwi─ůzane z transformacj─ů energetyczn─ů, czyli na uwolnienie nas od konieczno┼Ťci ponoszenia op┼éat za emisje w przysz┼éo┼Ťci.  W ubieg┼éym roku do polskiego bud┼╝etu trafi┼éo z tego ┼║r├│d┼éa ok 25 mld PLN.

Warzecha powołuje się na nieaktualne dane.

Krytykuj─ůc plan Fit for 55 i pr├│buj─ůc przewidzie─ç przysz┼éo┼Ť─ç ┼üukasz Warzecha powo┼éuje si─Ö na dane Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Problem w tym, ┼╝e Raport PIE zosta┼é opublikowany przed publikacj─ů pakietu Fit for 55 i odnosi si─Ö do hipotetycznych rozwi─ůza┼ä, a nie do faktycznej propozycji KE, kt├│ra ma ca┼ékiem inne za┼éo┼╝enia.

Podane w raporcie kwoty wynikaj─ů z przyj─Öcia do oblicze┼ä aktualnej ceny emisji CO2 w systemie EU ETS i za┼éo┼╝enia, ┼╝e budynki i transport b─Öd─ů w tym samym systemie ETS co elektrownie, huty itd. Propozycja Komisji przewiduje zupe┼énie inne rozwi─ůzanie: stworzenie osobnego systemu op┼éat za emisje dla budynk├│w i transportu drogowego, w kt├│rym pocz─ůtkowy pu┼éap op┼éat by┼éby du┼╝o ni┼╝szy i nie generowa┼éby szokowego wzrostu cen energii. Komisja Europejska proponuje jednocze┼Ťnie utworzenie Spo┼éecznego Funduszu Klimatycznego, na kt├│rego konto trafia┼éoby 25% przychod├│w z tych op┼éat w ca┼éej EU, a Polska by┼éaby jego g┼é├│wnym beneficjentem. Fundusz mia┼éby wspiera─ç dzia┼éania os┼éonowe skierowane m.in. w┼éa┼Ťnie do tych gospodarstw o najni┼╝szych dochodach, o kt├│re martwi si─Ö Warzecha.

Czy Polska mo┼╝e zarobi─ç na transformacji energetycznej?

Warzecha twierdzi, ┼╝e nie. Ale bior─ůc pod uwag─Ö, ┼╝e powo┼éuje si─Ö na raporty kt├│re nie maj─ů wiele wsp├│lnego z rzeczywisto┼Ťci─ů – nie traktowaliby┼Ťmy jego prognoz powa┼╝nie.

Po pierwsze, Zielony ┼üad to ogromne transfery finansowe. O ile przychody bud┼╝etu ze sprzeda┼╝y uprawnie┼ä do emisji finansujemy my sami z w┼éasnych kieszeni, to je┼Ťli chodzi o pozosta┼ée mechanizmy finansowe – czyli ┼Ťrodki Polityki Sp├│jno┼Ťci, Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, Fundusz Modernizacyjny i Instrument na rzecz Odbudowy i Zwi─Ökszania Odporno┼Ťci – jeste┼Ťmy beneficjentem netto. 

Wej┼Ťcie na ┼Ťcie┼╝k─Ö ambitnej transformacji to te┼╝ szansa na wi─Öksze inwestycje prywatne: przepisy UE dot. sektora finans├│w i tzw. taksonomia sprawi─ů, ┼╝e b─Ödzie coraz wi─Öcej inwestor├│w ch─Ötnych do inwestowania w zielone projekty i innowacyjne technologie, i coraz mniej ch─Ötnych do wspierania projekt├│w dotycz─ůcych paliw kopalnych. Je┼Ťli w Polsce b─Öd─ů dobre warunki do inwestowania na zielono, pojawi─ů si─Ö te┼╝ inwestorzy i pieni─ůdze. Zielony ┼üad to te┼╝ szansa na stworzenie setek tysi─Öcy nowych miejsc pracy. Sama termomodernizacja budynk├│w zgodnie ze strategi─ů Fala Renowacji stworzy dziesi─ůtki tysi─Öcy miejsc pracy. Przy okazji zmniejszymy zapotrzebowanie budynk├│w na energi─Ö, w ten spos├│b obni┼╝aj─ůc rachunki, i pozb─Ödziemy si─Ö smogu, co odci─ů┼╝y ochron─Ö zdrowia, kt├│ra nie b─Ödzie musia┼éa wydawa─ç ogromnych pieni─Ödzy na leczenie ludzi zapadaj─ůcych na choroby przez z┼é─ů jako┼Ť─ç powietrza. Do tego mo┼╝na te┼╝ doda─ç zysk ze zwi─Ökszenia innowacyjno┼Ťci gospodarki ÔÇô i koszt, jakim b─Ödzie utrata konkurencyjno┼Ťci, je┼Ťli innowacje si─Ö tu nie pojawi─ů bo postanowimy piel─Ögnowa─ç status quo.

Źródła:
https://ember-climate.org/commentary/2021/03/15/pep2040/
https://ember-climate.org/commentary/2021/10/14/soaring-fossil-gas-costs-responsible-for-eu-electricity-price-increase/
https://pie.net.pl/raporty/
https://ec.europa.eu/clima/eu-action/european-green-deal/delivering-european-green-deal/social-climate-fund_pl
https://instrat.pl/wp-content/uploads/2020/11/CE_Instrat_Monopol-weglowy-z-problemami_23.11.2020.pdf


Awatar Filip Szulik-Szarecki